Bir Roman Kahramanı (Orhan Veli) şiirinin eleştirisi

 Bir roman kahramanı

Çadırımın üstüne yağmur yağıyor,

Saros körfezinden rüzgâr esiyordu,

Ve ben, bir roman kahramanı,

Ot yatağın içinde,

İkinci dünya harbinde,

Başucumda zeytinyağı yakarak,

Mevzuumu yaşamaya çalışıyordum;

Bir şehirde başlayıp,

Kim bilir nerde,

Kim bilir ne gün bitecek mevzuumu.

(Ülkü,1.1.1945)

Orhan Veli’nin “Bir Roman Kahramanı” şiiri aslında Orhan Veli’nin içinde bulunduğu ruh halini ve günlük yaşayışını anlatıyor gibidir. İlk olarak şiirin İkinci Dünya Savaşı’nın sonlarına doğru yazıldığını hem tarihten hem de şiir de geçen “İkinci Dünya harbinde” dizesinden anlayabiliriz. Yani şiirdeki belirsizlik hissinde bu tarihi olayın etkileri olduğunu söylemek mümkündür. Çünkü savaştan sonra ve savaş sırasında dünyada bir umutsuzluk ve belirsizlik havası vardır. Şiirdeki belirsizliği son üç dizede görebiliriz. Orhan Veli, yaşam ve yazı hikâyesinin nerede ve hangi gün başladığını biliyor (doğduğu gün ve şehir) ancak nerede ve ne zaman biteceğini bir türlü kestiremiyor. Ayrıca önceki cümlede bahsettiğim yazı hikâyesini de “Mevzuumu yaşamaya çalışıyorum” dizesinden anlayabiliyoruz. Bana göre Orhan Veli bu şiirde aslında ne durumda olursa olsun hep yazacağını ve yazdıklarında da kendisini ve fikirlerini anlatacağını belirtmektedir. Ve tüm bunların nerede veya ne zaman biteceğini de bilmemesi sadece öldüğünde yazmayı bırakacağını göstermektedir. Şiirin başlığı olan “Bir Roman Kahramanı” aslında Orhan Veli’dir şiirde ve roman da onun yaşamıdır. Şiir serbest ölçüde ve belli bir nazım birimi olmadan yazılmıştır. Şiir içinde çok da olmasa da kafiyeye denk gelmek mümkündür. Dili yalın ve sade olmakla beraber aşırı bir abartma veya söz sanatı da yoktur. 

Belirtmek isterim ki bu eleştiri sadece benim kendi fikirlerimi içermektedir. Asla bir akademik değerlendirme olarak görülmemelidir.